Bilimin Doğası Dersindeki Felsefi ve Bilimsel Kitaplara Yönelik Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Görüşleri
Öz/Abstract
Bu araştırma, Bilimin Doğası ve Öğretimi dersine katılan fen bilgisi öğretmen adaylarının, Web 2.0 araçlarıyla desteklenen bilimin doğası öğretimine ve ders kapsamında okudukları felsefi ve bilimsel içerikli kitaplara ilişkin görüşlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bilimin doğası öğretimi; bilimsel bilginin yapısı, bilimsel yöntemin işleyişi, bilginin tarihsel dönüşümü ve bilimin felsefi–sosyolojik temelleri üzerine çok boyutlu bir öğrenme alanı sunar. Bu bağlamda öğretmen adaylarının bilimsel düşünme becerilerinin gelişimi, bilimi tarihsel ve kültürel bağlamı içinde değerlendirebilmeleri ve felsefi kavramlarla ilişki kurabilmeleri önem taşımaktadır. Araştırma, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında İstanbul’daki bir devlet üniversitesinde Bilimin Doğası ve Öğretimi dersini alan fen bilgisi öğretmen adaylarıyla yürütülmüştür. Ders sürecinde deney grubuna Web 2.0 araçlarıyla zenginleştirilmiş bir öğretim uygulanmış; Bilimin Doğası ve Bilim Tarihi Başarı Testi ile öğretmen adaylarının başarı düzeylerindeki değişim incelenmiştir. Bulgular, deney grubunun son test puanlarında anlamlı bir artış olduğunu, kontrol grubunda ise bu artışın istatistiksel olarak anlamlı olmadığını göstermektedir. Bu sonuç, Web 2.0 destekli bilimin doğası öğretiminin akademik başarıya güçlü bir katkı sunduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmada ayrıca nitel araştırma desenlerinden olgubilim kullanılmış; veri toplama aracı olarak Web 2.0 araçlarıyla desteklenen “Felsefi Kitap Okuma Değerlendirme Formu” ve yarı yapılandırılmış görüşler içerik analiziyle incelenmiştir. Öğretmen adayları, okudukları kitapları bilimsel yöntem, bilim insanlarının yaşam öyküleri, bilimsel bilginin özellikleri, rasyonalizm, determinizm ve farklı felsefi ideolojiler gibi temalar doğrultusunda analiz etmiş; bu kitapları fen öğretimiyle ilişkilendirerek kazanım önerileri, etkinlik tasarımları ve çeşitli öğretim yöntemleri geliştirmiştir. Bulgular, felsefi ve bilimsel içerikli kitapların fen eğitimine entegrasyonunun bilimsel düşünme becerilerini, bilimin doğasına ilişkin kavrayışı ve kitap okuma motivasyonunu artırdığını; Web 2.0 araçlarının ise öğrenmenin kalıcılığını, etkileşimi ve derse yönelik motivasyonu güçlendirdiğini göstermektedir.
This study aims to investigate prospective science teachers’ views on Web 2.0–supported instruction of the Nature of Science (NOS)
ISophos: Uluslararası Bilişim, Teknoloji ve Felsefe Dergisi
ISophos: International Journal of Information, Technology and Philosophy
32
ISophos Yıl/Year: 2025• Cilt/Vol: 8• Sayı/Num: 15 • Güz/Autumn
and on the philosophical and scientific books they read within the NOS course. Teaching the
nature of science offers a multidimensional learning space that encompasses the structure
of scientific knowledge, the functioning of scientific methods, the historical evolution of
knowledge, and the philosophical–sociocultural foundations of science. In this respect, it
is crucial to develop pre-service teachers’ scientific thinking skills and to enable them to
interpret science within its historical and cultural context and to relate it to philosophical
concepts. The study was conducted with prospective science teachers enrolled in the Nature
of Science and Its Teaching course at a public university in Istanbul during the 2023–2024
academic year. In the course, an instruction enriched with Web 2.0 tools was implemented
for the experimental group, and the Nature of Science and History of Science Achievement
Test was administered to examine changes in achievement levels. The findings revealed a
significant increase in the post-test scores of the experimental group, whereas the increase
in the control group was not statistically significant. This result indicates that Web 2.0–
supported NOS instruction has a strong positive effect on academic achievement. In addition,
a phenomenological design was adopted to explore participants’ experiences in depth.
Data were collected through the Web 2.0–based “Philosophical Book Reading Evaluation
Form” and semi-structured interviews, and analyzed by content analysis. Prospective
teachers analyzed the books through themes such as scientific method, lives of scientists,
characteristics of scientific knowledge, rationalism, determinism, and various philosophical
ideologies. Many participants related the books to science teaching by proposing learning
outcomes, activity designs, and instructional methods. The results show that integrating
philosophical and scientific books into science education enhances scientific thinking skills,
deepens understandings of the nature of science, and increases reading motivation, while
Web 2.0 tools strengthen retention, interaction, and motivation in the learning process.
Kaynakça/References
Ayvacı, H. Ş., ve Muradoğlu, B. (2021). Fen bilimleri öğretmenlerinin bilimin doğası ve bilim tarihine yönelik görüşleri. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 40(2), 519-550.
Büyüköztürk, Ş. (2011). Deneysel desenler: Öntest-sontest kontrol grubu, desen ve veri analizi. Pegem Akademi.
Clough, M. P. (2018). Teaching and Learning About the Nature of Science. Science ve Education, 27(1-2), 1-5. https://doi.org/10.1007/s11191-018-9964-0
Creswell, J. W. (2021). Nitel araştırma yöntemleri- Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. (Çev.: M. Bütün ve S. B. Demir). Siyasal Kitabevi.
Duffy, P. (2012). Engaging the YouTube google-eyed generation: Strategies for using web. Leading Issues in E-learning Research For Researchers, Teachers and Students, 1, 47.
Ekici, E., ve Aydogan, G. D. (2023). The Effects of Web 2.0 Tools Supported Inquiry- Based Activities on Students’ Attitudes towards Chemistry Lesson. International Technology and Education Journal, 7(2), 60-68.
Kahyaoğlu, M. (2011). İlköğretim öğretmenlerinin fen ve teknoloji dersinde yeni teknolojileri kullanmaya yönelik görüşleri. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 1(1), 79-96.
Kırbaş, Ö. (2021). Fen bilgisi öğretmenlerinin web 2.0 araçları kullanımlarının incelenmesi [Master’s Thesis]. Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Koç Başaran, Y. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme kuramı. The Journal of Academic Social Sciences, 47(47), 480-495. https://doi.org/10.16992/ASOS.12368
Lederman, N. G. (2007). Nature of science: Past, present, and future. İçinde Handbook of research on science education (ss. 831-879). Routledge. https://api.taylorfrancis. com/content/chapters/edit/download?identifierName=doiveidentifierVal ue=10.4324/9780203824696-32vetype=chapterpdf
Liu, S., Lin, H., & Tsai, C.-C. (2023). Integrating history and philosophy of science into science education: A meta-analytic review. Science Education, 107(2), 356–380. https://doi.org/10.1002/sce.21738
Matthews, M. R. (2015). Pendulum motion: A case study in how history and philosophy can contribute to science education. Içinde M. R. Matthews (Ed.), International
Handbook of Research in History, Philosophy and Science Teaching (ss. 19-56). Springer Netherlands. https://doi.org/10.1007/978-94-007-7654-8_2
Matthews, M. R. (2017). Science teaching: The contribution of history and philosophy of science (2nd ed.). Routledge.
McComas, W. F. (2015). The Nature of Science in science education. In M. R. Matthews (Ed.), International handbook of research in history, philosophy and science teaching (pp. 109–139). Springer.
McComas, W. F., & Olson, J. K. (2002). The Nature of Science in international science education standards documents. Science & Education, 11(2), 115–130. https://doi. org/10.1023/A:1014537613451
Miles, M. B., ve Huberman, A. M. (1984). Drawing Valid Meaning from Qualitative Data: Toward a Shared Craft. Educational Researcher, 13(5), 20- 30. https://doi. org/10.3102/0013189X013005020
Oh, J. Y., & Lederman, N. G. (2018). Urban students’ understanding of Nature of Science in an explicit and reflective instructional context. Journal of Research in Science Teaching, 55(3), 360–388. https://doi.org/10.1002/tea.21425
Romance, N. R., & Vitale, M. R. (1992). A curriculum strategy that expands the role of science in elementary education. Science Education, 76(4), 423–435. https://doi. org/10.1002/sce.3730760404
Ural, Ş. (2016). Bilim Tarihi (9 b.). İstanbul: Çantay Kitabevi.
Yanarates, E. (2021). Web 2.0 araçlarının eğitim-öğretime katkıları. İçinde Eğitimde Dijitalleşme ve Yeni Yaklaşımlar (1. bs, ss. 59-104). Efe Akademi Yayınları.
Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11 baski: 1999-2018). https://open.metu.edu.tr/handle/11511/70532