Dijital Öğrenme Materyalleriyle Samsun’un Kültürel Mirasına Dokunmak: Lise Öğrencilerinde Farkındalık Geliştirmeye Yönelik Karma Yöntemli Bir Çalışma
Öz/Abstract
Kültürel miras; insanlığın tarih boyunca oluşturduğu maddi ve manevi değerlerin, geleneklerin, yaşam biçimlerinin ve kolektif tecrübelerin bütününü ifade etmektedir. Bu miras, bireylerin yaşadıkları coğrafya ile kurdukları etkileşimin doğal bir sonucu olarak şekillenmekte ve toplumların kimliğini oluşturan temel unsurlar arasında yer almaktadır. Kültürel miras yalnızca geçmişten devralınan bir birikim değil, aynı zamanda geleceğin inşasında yol gösterici bir rehberdir. Toplumsal aidiyet duygusunu güçlendirmesi, kuşaklar arası aktarımı desteklemesi ve bireylerin tarihsel bilinç geliştirmesine katkı sağlaması nedeniyle kültürel mirasın korunması ve tanıtılması, sürdürülebilir toplumsal gelişim açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Samsun ili İlkadım ilçesinde öğrenim gören lise öğrencilerinin şehrin somut beşeri kültürel miras unsurlarına yönelik farkındalık düzeylerini belirlemek ve bu farkındalığı artırmaya yönelik dijital destekli eğitim materyalleri geliştirmektir. Aynı zamanda öğrencilerde kültürel mirasın korunmasına ilişkin bilinç oluşturmak ve yerel kimlik algısını güçlendirmek de araştırmanın temel hedefleri arasında yer almaktadır. Bu doğrultuda dijital dergi, bilgilendirici video içerikleri ve Padlet tabanlı etkileşimli uygulamalar hazırlanmış; söz konusu materyallerin öğrencilerin kültürel mirasa yönelik farkındalık düzeylerini anlamlı biçimde artıracağı yönünde hipotezler oluşturulmuştur. Araştırmada, farkındalık düzeyindeki değişimi çok boyutlu olarak incelemek amacıyla nicel ve nitel yaklaşımların birlikte kullanıldığı karma yöntem tercih edilmiştir. Nicel boyutta tek grup ön test–son test deneysel desen uygulanmış; nitel boyutta ise öğrencilerin geliştirilen dijital materyallere ilişkin görüşlerini, deneyimlerini ve kazanımlarını ortaya koymak amacıyla yarı yapılandırılmış geri bildirim formlarından yararlanılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda yapılan bağımlı örneklem t-testi sonuçları (t=51,917; p<0,05), öğrencilerin ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, dijital destekli eğitim materyallerinin öğrencilerin Samsun’un tarihî ve kültürel değerlerini tanıma, anlama ve koruma konusunda daha bilinçli bireyler haline gelmelerine katkı sağladığını göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, kültürel miras farkındalığını artırmaya yönelik uygulanabilir ve sürdürülebilir bir eğitim modeli sunmakta ve farklı bölgelerde gerçekleştirilecek benzer çalışmalar için bilimsel bir örnek oluşturmaktadır. Araştırmanın bulguları, okul temelli uygulamaların dijital araçlarla desteklenmesinin öğrencilerin aktif katılımını artırdığını, öğrenmeyi kalıcı hale getirdiğini ve kültürel mirasa yönelik sorumluluk duygusunu güçlendirdiğini göstermektedir. Bu bağlamda geliştirilen materyaller, öğretmenler için rehber niteliği taşımakta, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliğine açık bir yapı sunmaktadır. Çalışma, kültürel miras eğitiminde dijitalleşmenin etkisini ortaya koyması açısından özgün bir katkı sağlamaktadır. Ayrıca öğrencilerin eleştirel düşünme, araştırma ve yerel değerlere saygı becerilerinin gelişimine destek olmaktadır ve toplumsal farkındalık düzeyini artırmaktadır
Cultural heritage refers to the totality of the tangible and intangible values, traditions, lifestyles, and collective experiences created by humanity throughout history. This heritage is shaped as a natural result of the interaction individuals establish with the geography in which they live and constitutes one of the fundamental elements that form the identity of societies. Cultural heritage is not only an accumulation inherited from the past but also a guiding reference for the construction of the future. Because it strengthens the sense of social belonging, supports intergenerational transmission, and contributes to the development of historical awareness among individuals, the protection and promotion of cultural heritage are of great importance for sustainable social development. The aim of this study is to determine the awareness levels of high school students studying in the İlkadım district of Samsun province regarding the city’s tangible human cultural heritage elements and to develop digitally supported educational materials to increase this awareness. Another main objective of the research is to create awareness among students about the protection of cultural heritage and to strengthen their perception of local identity. In this context, a digital magazine, informative video contents, and Padlet-based interactive applications were prepared, and hypotheses were formulated that these materials would significantly increase students’ levels of cultural heritage awareness. In the study, a mixed-methods approach combining quantitative and qualitative methods was preferred in order to examine changes in awareness levels in a multidimensional manner. In the quantitative dimension, a single-group pretest–posttest experimental design was implemented, while in the qualitative dimension, semi-structured feedback forms were used to reveal students’ opinions, experiences, and gains regarding the developed digital materials. The dependent samples t-test results obtained from the data analysis (t = 51.917; p < 0.05) revealed a statistically significant increase between students’ pretest and posttest scores. These findings indicate that digitally supported educational materials contribute to students becoming more conscious individuals in terms of recognizing, understanding, and protecting the historical and cultural values of Samsun. Consequently, this study presents an applicable and sustainable educational model aimed at increasing cultural heritage awareness and constitutes a scientific example for similar studies to be conducted in different regions. The findings of the study show that supporting school-based practices with digital tools increases students’ active participation, makes learning more permanent, and strengthens their sense of responsibility toward cultural heritage. In this context, the developed materials serve as a guide for teachers and offer a structure open to cooperation with local governments and non-governmental organizations. The study makes an original contribution by revealing the impact of digitalization in cultural heritage education. In addition, it supports the development of students’ critical thinking, research skills, and respect for local values, and increases the level of social awareness.
Kaynakça/References
Bozok, B., ve Okur, A. (2019). Görsel Sanatlar ve Arkeoloji İş Birliği ile Gerçekleştirilen Kültürel Miras Eğitiminin Öğrencilerin Başarı ve Tutumlarına Etkisi. The Journal of Limitless Education and Research, 4(3), 263-282.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Çekül Vakfı. Çekül’ün kültürel miras anlayışı. Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı. Erişim Adresi:https://www.cekulvakfi.org.tr/proje/cekulun-kulturel-miras-anlayisi Erişim Tarihi:2025
Gümüşçü, O. (2018). Tarihi coğrafya ve kültürel miras.Erdem, (75), 99-120.
Harman Aslan, E., ve Diker, M. (2023). Gençlerin somut kültürel miras farkındalığı: Erasmus+ projesi deneyiminden perspektifler.
Kocakaya, E., ve Dönmez, Y. (2022). Z Kuşağinin Kültürel Miras Algısı: Safranbolu Örneği. Anasay(21), 119-140.
Kulcü, Ö. T. (2015). Kültürel Miras Kavramının Eğitim Açısından Önemi. Akademia Disiplinlerarası Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 1(1), 27 32.
Kuşçuoğlu, G. Ö. ve Taş, M. (2017). Sürdürülebilir kültürel miras yönetimi. Yalvaç Akademi Dergisi, 2(1), 58-67.
Negiz, N. (2017). Kentlerin tarihsel sürdürülebilirliğinde kültürel miras: Önemi ve değeri üzerine düşünmek.Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi,3(1), 159 172.
Parlak, B. (2017). Dijital Çağda Eğitim: Olanaklar Ve Uygulamalar Üzerine Bir Analiz. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(Kayfor 15 Özel Sayısı), 1741-1759. https://izlik.org/JA79UC39JW
Türk Dil Kurumu. Kültür (madde no:1). Erişim adresi: https://sozluk.gov.tr/Erişim Tarihi:2025
Türk Dil Kurumu. Miras (madde no:3). Erişim adresi: https://sozluk.gov.tr/Erişim Tarihi :2025
Yılmaz, A., ve Gül, S.. (2018). Samsun Şehrinde Tarihi Yapı Mirası Ve Şehirsel Koruma: Historical Heritage and Urban Conservation in Samsun City. Journal of Ottoman Legacy Studies, 5(13), 49-67.