Deprem Uzmanlarının İmaj Algısı: Kahramanmaraş Depremi Örneği
Öz/Abstract
Bu makale, Kahramanmaraş depremini temel alarak deprem uzmanlarının kamuoyundaki imaj algısını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, afet yönetimi ve deprem bilimi alanında uzmanların toplumsal güven, iletişim yeterliliği ve bilgi paylaşımı üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Kahramanmaraş depreminin ardından uzmanların medya aracılığıyla yaptıkları açıklamalar, toplumsal algıyı şekillendirme açısından kritik bir rol oynamıştır. Bu araştırma, nitel bir yaklaşımla medya içerikleri, sosyal medya paylaşımları ve kamuoyu görüşlerini analiz ederek uzmanların güvenilirlik, şeffaflık ve etkinlik gibi temel imaj unsurlarını ortaya koymaktadır. Çalışmada, 18 yaş ve üzeri 20 katılımcıyla (10 erkek–10 kadın) anket ve yapılandırılmış mülakatlar yürütülerek deprem deneyimi, uzman tanınırlığı ve güven algısı temaları üzerinden veriler toplanmıştır. Katılımcı yanıtları, uzmanların çoğunlukla deprem sonrası görünür olmasının eleştirildiğini, buna karşılık afet öncesinde sürdürülen eğitim/bilgilendirme faaliyetlerinin uzman imajını güçlendiren temel unsur olarak görüldüğünü ortaya koymuştur. Sonuçlar, deprem uzmanlarının kriz dönemlerinde etkin iletişim stratejileri kullanmasının ve toplumu bilinçlendirmeye yönelik çabalarının önemini vurgulamaktadır. Çalışma, afet yönetiminde uzman imajının güçlendirilmesine yönelik önerilerle son bulmaktadır.
This article aims to examine the public image perception of earthquake experts, taking the Kahramanmaraş earthquake as its focal point. The study evaluates the influence of experts in the fields of disaster management and seismology on public trust, communication competence, and information sharing. Following the Kahramanmaraş earthquake, statements made by experts through the media played a critical role in shaping public perception. Using a qualitative approach, this research analyzes media content, social media posts, and public opinions to reveal key image components such as credibility, transparency, and effectiveness. In the study, data were collected through surveys and structured interviews conducted with 20 participants aged 18 and above (10 men and 10 women), focusing on themes such as earthquake experience, recognition of experts, and perceptions of trust. Participant responses show that experts are often criticized for becoming visible only after an earthquake, whereas pre-disaster educational and informational activities are seen as fundamental elements that strengthen expert image. The findings emphasize the importance of earthquake experts using effective communication strategies during crisis periods and engaging in efforts to raise public awareness. The study concludes with recommendations aimed at strengthening the image of experts within disaster management processes.
Kaynakça/References
AFAD, (2020). Ege Denizi, Seferihisar (İzmir Açıkları (17.26 km) Mw:6.6) Depremi’ne İlişkin Ön Değerlendirme Raporu, s. 10. https://www.yapidepremlab.itu.edu.tr/files/Izmir%20depremine%20IliskinOn%20Degerlendirmeraporu.pdf
AFAD, (2022). 2011 Van depreminden günümüze afet yönetimi paneli. https://www.afad.gov.tr/2011-van-depreminden-gunumuze-afet-yonetimi-paneli, 30.12.2024.
AFAD. (2023). Kahramanmaraş Depremi Ön Değerlendirme Raporu. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı.
Asunakutlu, T., & Safran, B. (2004). Stratejik yönetim açısından kriz kaynaklarına ilişkin bir değerlendirme. Öneri Dergisi, 6(21), 51-58. https://doi.org/10.14783/maruoneri.680076
Aykaç, B. (2001). Kamu yönetiminde kriz ve kriz yönetimi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(2), 123-132.
Batchelor, P. (2003). Surviving corporate crisis: 100 things you need to know. London: Thorogood Publishing.
Bénaben, F., Lauras, M., Truptil, S., & Salatgé, N. (2016). A metamodel for knowledge management in crisis management. 49th Hawaii International Conference on System Sciences (HICSS), 126-135. https://doi.org/10.1109/HICSS.2016.24
Benoit, W. L. (1997). Image repair discourse and crisis communication. Public Relations Review, 23(2), 177-186.
Billings, R.S., Milburn, T.W., & Schaalman, M.L. (1980). A model of crisis perception: a theoretical and empirical analysis. Administrative Science Quarterly, 25(2), 303-316.
Can, İ. (2020). Giriş niyetine-afet sosyolojisine alan açma çabası (Ed. İslam Can). Afet Sosyolojisi içinde (ss. 15-39). Konya: Çizgi Kitabevi.
Coombs, W. T. (2007). Protecting organization reputations during a crisis: The development and application of situational crisis communication theory. Corporate Reputation Review, 10(3), 163-176.
Coombs, W. T. (2015). Ongoing crisis communication: planning, managing, and responding (4th Ed.). ABD: Sage Publications.
Coombs, W. T., & Holladay, S. J. (2012). The handbook of crisis communication. John Wiley & Sons.
Darling, J. R. (1994). Crisis management in international business: Keys to effective decision making. Leadership & Organization Development Journal, 15(8), 3-8. https://doi.org/10.1108/01437739410073047.
Demir, A. (2020). Afetlerde dezavantajlı gruplar (Ed. İslam Can). Afet Sosyolojisi içinde (ss.265-284). Konya: Çizgi Kitabevi.
Dinçer, Ömer. (2007). Stratejik yönetim ve işletme politikası. İstanbul: Alfa Yayınları.
Filiz, E. (2007). Kamu yönetiminde kriz yönetimi. İstanbul: Alfa Akademi Basım Yayım.
Fombrun, C. J., & van Riel, C. B. M. (2004). Fame & fortune: How successful companies build winning reputations. FT Press.
Genç, F. N. (2009). Kriz yönetimi ve kamu yönetiminde uygulanabilirliği. Verimlilik Dergisi, 4, 7-22.
Girgin, S., & Yetiş, Ü. (2007). Seçilmiş uluslararası veri tabanlarında Türkiye’de yaşanmış endüstriyel kazalar. Türkiye Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ulusal Çalıştayı ETRA 07-13/15 Haziran, Gazi Üniversitesi. Ankara.
Güneş, M., & Beyazıt, E. (2010). Özel işletmelerde kriz yönetimi üzerine genel bir değerlendirme. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 15-33.
Haşit, G. (2013). Kriz kavramı ve işletmeler açısından kriz yaratan faktörler. Kriz iletişimi ve yönetimi. Açıköğretim Fakültesi Yayının No: 1776, Eskişehir.
Koselleck, R. & Richter, M. W. (2006). Crisis. Journal of the History of Ideas, 67(2), 357-400.
Küçükaltan, D., Tükeltürk, Ş.A., & Çiftçi, G. (2015) Otel işletmelerinde kriz yönetimi. Ankara: Detay Yayıncılık.
Loewendick, B.A. (1993). Laying your crisis on the table. Training & Development, 47(11), 15-17.
Milasinovic, S. & Kesetovic, Z. (2008). Crisis and crisis management: A contribution to a conceptual & terminological delimitation. Megatrend review: the international review of applied Economics, 5(1), 167-186.
Mitroff, I., Shrivastava, I.P., & Udwadia, F.E. (1983). Effective crisis management. The Academy of Management Executive, 1(4), 283-292.
Murat, G., & Mısırlı, K. (2005). Küçük ve orta ölçekli işletmelerde kriz yönetimi: Çaycuma örneği. ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 1-19.
OFDA/CRED (2004). “EM-DAT: The OFDA/CRED international disaster database. criteria & definition”, Université Catholique de Louvain, Brussels – Belgium. Erişim: 08.02.2025. https://pdf.usaid.gov/pdf_docs/Pdaca744.pdf adresinden alındı.
Pampal, S., & Özmen, B. (2009). Depremler doğal afet midir? Depremlerle baş edebilmek. Ankara: Eflatun Yayınevi.
Paraskevas, A. (2006). Crisis management or crisis response system? A complexity science approach to organizational crises. Management Decision, 44(7), 892-907. https://psycnet.apa.org/doi/10.1108/00251740610680587
Pauchant, T.C., & Douville, R. (1993). Recent research in crisis management. A study of 24 authors’ publications from 1986 to 1991. Industrial & Environmental Crisis Quarterly, 7(1), 43-66. https://doi.org/10.1177/108602669300700104
Pearson, C. M., & Clair, J. A. (1998). Reframing crisis management. The Academy of Management Review, 23(1), 59-76. https://doi.org/10.2307/259099
Pearson, C. M., & Mitroff, I. I. (1993). From crisis prone to crisis prepared: A framework for crisis management. Academy of Management Perspectives, 7(1), 48-59.
Pearson, C.M. & Mitroff, I.I. (1993). From crisis prone to crisis prepared: A framework for crisis management. Academy of Management Executive, 7(1), 48-59.
Pekcan, B. (2010). Otomotiv sektöründe kriz yönetimi küresel finans krizini yaşayan bir otomotiv firmasının krize tepki veriş biçimleri. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Teknik Üniversitesi/Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Pira, A., & Sohodol, Ç. (2012). Kriz yönetimi halkla ilişkiler açısından bir değerlendirme. İstanbul: İletişim Yayınları.
Ray, S. J. (1999). Strategic communication in crisis management: Lessons from the Airline Industry. Wesport: Greenwood Publishing.
Rosenthal, U., Boin, A., & Comfort, L. K. (Eds.) (2001). Managing crises: Threats, dilemmas, opportunities. Springfield, IL: Charles C. Thomas Publishers.
Seeger, M. W. (2006). Best practices in crisis communication: An expert panel process. Journal of Applied Communication Research, 34(3), 232-244.
Shrivastava, P. (1993). Crises theory/practise: Towards a sustainable future. Industrial & Environmental Crisis Quarterly, 7(1), 23-42.
Şıhmantepe, A. (2002). Ege denizinde aidiyeti tartışmalı ada, adacık ve kayalıklar sorunu, kardak krizinin çatışma çözümü analizi açısından değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. YTÜ, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Tüz, M. (2001). Örgütsel küçülme ve seçenekleri. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 2(2), 9-22.
Ulmer, R. R., Sellnow, T. L., & Seeger, M. W. (2018). Effective crisis communication: Moving from crisis to opportunity. Sage Publications.
Van Wart, M., & Kapucu, N. (2011). Crisis management competencies. Public Management Review, 13(4), 489-511. https://doi.org/10.1080/14719037.2010.525034
Vergiliel Tüz, M. (2014). Kriz yönetimi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Yiğiter, N.D. (2008). Planlamada afet bilgi sistemi ve yönetiminin coğrafi bilgi sistemleri ile modellenmesi: Adana örneği. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.